Ngân hàng là gì? Vai trò và các dịch vụ ngân hàng phổ biến nhất

Trong nền kinh tế hiện đại, ngân hàng được ví như “hệ thống tuần hoàn” giúp dòng vốn lưu thông liên tục. Từ việc gửi tiết kiệm tích lũy đến các khoản vay kinh doanh hàng tỷ đồng, ngân hàng đóng vai trò không thể thay thế.

Vậy cụ thể ngân hàng là gì và hệ thống này vận hành như thế nào trong kỷ nguyên số? Nivex sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn trong bài viết này nhé!

Định nghĩa Ngân hàng là gì?

Theo Luật Các tổ chức tín dụng 2024 (có hiệu lực từ 01/07/2024), ngân hàng là một loại hình tổ chức tín dụng được thực hiện tất cả các hoạt động tài chính bao gồm: nhận tiền gửi, cung ứng tín dụng và cung ứng dịch vụ thanh toán.

Nói một cách đơn giản, ngân hàng là một trung gian tài chính. Họ huy động nguồn tiền nhàn rỗi từ những người có nhu cầu tích lũy và chuyển số vốn đó đến những cá nhân, doanh nghiệp đang cần vốn để sản xuất, kinh doanh hoặc tiêu dùng.

Các chức năng cốt lõi của ngân hàng

Một ngân hàng hiện đại năm 2025 thực hiện ba chức năng chính:

• Trung gian tín dụng: Kết nối “người thừa vốn” và “người thiếu vốn”, giúp dòng tiền sinh lời hiệu quả.
• Trung gian thanh toán: Thực hiện các lệnh chuyển tiền, thanh toán hóa đơn thông qua hệ thống NAPAS, SWIFT hoặc mã QR.
• Chức năng “tạo tiền”: Thông qua quá trình cho vay và ký thác, hệ thống ngân hàng làm tăng lượng tiền cung ứng trong nền kinh tế (M2).

Phân loại các loại hình ngân hàng tại Việt Nam

Tính đến năm 2025, hệ thống ngân hàng Việt Nam bao gồm 49 tổ chức, được chia thành các nhóm chính:

• Ngân hàng Nhà nước (NHNN): Là ngân hàng trung ương, có nhiệm vụ quản lý tiền tệ, phát hành tiền và ổn định giá trị đồng Việt Nam (VND).
• Ngân hàng Thương mại (NHTM): Nhóm phổ biến nhất với người dân.
  • Ngân hàng 100% vốn Nhà nước: Agribank, GPBank, OceanBank, CBBank.
  • Ngân hàng TMCP sở hữu vốn Nhà nước (>50%): Vietcombank, VietinBank, BIDV.
  • Ngân hàng TMCP tư nhân: Techcombank, MB Bank, VPBank, ACB…
• Ngân hàng Chính sách: Hoạt động phi lợi nhuận nhằm hỗ trợ người nghèo và các đối tượng chính sách (VBSP, VDB).
• Ngân hàng Nước ngoài & Liên doanh: HSBC, Standard Chartered, Shinhan Bank,…

Các sản phẩm và dịch vụ ngân hàng quen thuộc

Năm 2025 ghi nhận sự bùng nổ của Banking 4.0, nơi các dịch vụ truyền thống được số hóa hoàn toàn:

Dịch vụ Tiết kiệm & Tài khoản

• Tiết kiệm trực tuyến: Lãi suất thường cao hơn tại quầy từ 0.1% – 0.3%.
• Tài khoản số đẹp: Người dùng có thể chọn số tài khoản theo số điện thoại hoặc phong thủy ngay trên App.

Dịch vụ Tín dụng (Cho vay)

• Vay tiêu dùng nhanh: Duyệt khoản vay chỉ trong 5-10 phút nhờ công nghệ chấm điểm tín dụng AI.
• Thẻ tín dụng (Credit Card): Công cụ “chi tiêu trước, trả tiền sau” với ưu đãi hoàn tiền (cashback) mạnh mẽ.

Internet Banking

Hơn 95% giao dịch hiện nay được thực hiện qua kênh Internet Banking. Các siêu ứng dụng như VCB Digibank, MB Bank, hay VPBank NEO tích hợp mọi nhu cầu từ thanh toán QR, mua vé máy bay đến đầu tư chứng khoán.

Lưu ý an toàn khi giao dịch

Sử dụng dịch vụ ngân hàng giúp tài sản của bạn an toàn hơn và sinh lời ổn định. Tuy nhiên, trong năm 2025, các hình thức lừa đảo công nghệ cao ngày càng tinh vi.

Nguyên tắc “3 KHÔNG” để bảo vệ tài khoản của bạn:

• KHÔNG chia sẻ mã OTP/mật khẩu cho bất kỳ ai (kể cả nhân viên ngân hàng).
• KHÔNG nhấn vào các đường link lạ giả mạo tin nhắn ngân hàng.
• KHÔNG cài đặt các ứng dụng không rõ nguồn gốc có yêu cầu quyền trợ năng (Accessibility).

Kết luận

Ngân hàng không chỉ là nơi cất giữ tiền, mà là công cụ quản lý tài chính thông minh giúp bạn tối ưu hóa dòng tiền. Với sự phát triển của công nghệ số qua từng năm, việc hiểu rõ cách vận hành của ngân hàng sẽ giúp bạn tận dụng tối đa các ưu đãi và bảo vệ túi tiền của mình hiệu quả nhất.