Gas Fee là gì? Bí quyết tối ưu phí Gas cho người mới

Gas fee là gì và tại sao đôi khi nó lại tăng cao một cách “chóng mặt”? Nếu bạn từng thực hiện giao dịch trên Ethereum hay các mạng lưới EVM, chắc chắn bạn đã không ít lần thắc mắc về con số này. Bài viết này của Nivex sẽ cung cấp cho bạn cái nhìn toàn diện nhất về phí gas, từ định nghĩa cơ bản đến các chiến lược giúp bạn ‘săn’ được thời điểm phí rẻ nhất.

Gas Fee là gì?

Gas Fee là khoản phí mà người dùng phải trả cho các thợ đào (miners) hoặc người xác thực (validators) để giao dịch của họ được xử lý và ghi lại trên Blockchain. Phí gas giúp:

• Duy trì mạng lưới: Trả công cho những người vận hành máy tính để bảo mật hệ thống.
• Chống Spam: Ngăn chặn các cá nhân gửi hàng triệu giao dịch rác làm tắc nghẽn mạng lưới.
• Ưu tiên giao dịch: Ai trả phí cao hơn thường sẽ được xử lý sớm hơn.

Trong thế giới Blockchain, nếu bạn coi các mạng lưới như Ethereum hay Solana là những con đường cao tốc, thì Gas Fee (phí Gas) chính là số tiền xăng bạn phải trả để xe có thể lăn bánh.

Gas Fee ở mỗi blockchain là hoàn toàn không giống nhau, người dùng muốn giao dịch trên blockchain nào thì phải đảm bảo người dùng có đồng coin gốc của blockchain đó làm phí Gas. Phí gas tại một số sàn giao dịch như:

• Muốn giao dịch trên Ethereum: Mua, bán, lưu trữ token ERC20 như ETH, USDT ERC20,…. ⇒ Trả Gas Fee bằng đồng Ether (ETH).
• Muốn giao dịch trên Solana: Mua, bán, lưu trữ token SPL như SRM, RAY,… ⇒ Trả Gas Fee bằng đồng Solana (SOL).
• Muốn giao dịch trên Binance Smart Chain: Mua, bán, lưu trữ token BEP20,… ⇒ Trả Gas Fee bằng đồng Binance Coin (BNB).

Cách tính phí Gas

Sau nâng cấp EIP-1559, cách tính phí Gas trên Ethereum đã thay đổi để trở nên minh bạch hơn. Công thức hiện tại như sau:

• Gas Limit (Giới hạn Gas): Lượng Gas tối đa bạn sẵn sàng chi cho giao dịch. Một lệnh chuyển ETH đơn giản thường tốn 21,000 đơn vị Gas.
• Base Fee (Phí cơ bản): Mức phí tối thiểu do mạng lưới quy định tự động dựa trên độ tắc nghẽn. Khoản phí này sẽ bị đốt đi (Burn), giúp giảm lạm phát ETH.
• Priority Fee (Phí ưu tiên/Tip): Khoản tiền bạn “boa” thêm cho người xác thực để họ xử lý giao dịch của bạn nhanh hơn.

Đơn vị tính: Phí Gas thường được tính bằng Gwei. Với mỗi bằng 0,000000001 ETH.

Ví dụ: Khi giao dịch, Gas Limit Ethereum là 21,000 và Gas Price là 106 Gwei. Như vậy: Gas Fee = 21,000 x 106 Gwei = 2,226,000 Gwei ~ 0,002226 ETH. Có nghĩa là người dùng sẵn sàng trả 0,002226 ETH để giao dịch được thực hiện.

Tại sao phí Gas đôi khi lại “đắt cắt cổ”?

Có hai lý do chính khiến nhiều nhà đầu tư lo lắng khi nhìn bảng phí:

• Mạng lưới tắc nghẽn: Khi có quá nhiều người cùng đúc (mint) một bộ sưu tập NFT hot hoặc giao dịch lúc thị trường biến động mạnh, giá Gas sẽ bị đẩy lên rất cao theo quy luật cung – cầu.
• Độ phức tạp của giao dịch: Gửi 1 ETH rất rẻ, nhưng thực hiện một lệnh Swap trên Uniswap hay tương tác với các Smart Contract phức tạp sẽ tốn nhiều “năng lượng” (Gas Limit cao hơn) và do đó đắt hơn.

Lỗi “Out of Gas” và cách xử lý

Lỗi “Out of Gas” là một trong những nỗi khiếp sợ của nhà đầu tư tiền điện tử mới: Giao dịch thất bại nhưng vẫn mất phí.

Nguyên nhân xảy ra lỗi này là khi người dùng đặt Gas Limit quá thấp, mạng lưới thực hiện giao dịch đến nửa chừng thì hết Gas, nó sẽ dừng lại để bảo vệ hệ thống. Thế nhưng lượng Gas đã tiêu thụ vẫn phải trả cho người xác thực. Cách khắc phục vấn đề này là hãy để ví (MetaMask, Trust Wallet) tự động ước tính Gas hoặc chủ động tăng Gas Limit cao hơn mức đề xuất một chút nếu bạn đang thực hiện các lệnh phức tạp.

Mẹo tối ưu và tiết kiệm phí Gas

Đừng để phí Gas “ngốn” hết lợi nhuận của bạn. Nivex sẽ hướng dẫn bạn một số mẹo để tiết kiệm Gas fee:

• Chọn “khung giờ vàng”: Hãy theo dõi các công cụ như Etherscan Gas Tracker. Thông thường, phí Gas sẽ rẻ nhất vào cuối tuần hoặc khung giờ sáng sớm (giờ Việt Nam) khi người dùng ở Mỹ và Châu Âu ít hoạt động hơn.
• Sử dụng Layer 2: Thay vì giao dịch trực tiếp trên Ethereum Mainnet (Layer 1), hãy chuyển sang các mạng lưới như Arbitrum, Optimism, Base hay Polygon. Sau nâng cấp Dencun, phí Gas trên các mạng này đã giảm hàng chục lần, chỉ còn khoảng 0.01 – 0.1 USD.
• Điều chỉnh trên MetaMask: Trước khi xác nhận, bạn có thể chọn chế độ “Low” (Thấp) nếu không vội, hoặc “Aggressive” (Nhanh) nếu muốn chốt lệnh ngay lập tức.

Kết luận

Gas Fee là một phần không thể thiếu của trải nghiệm Web3. Việc hiểu rõ công thức tính và biết cách sử dụng các giải pháp Layer 2 sẽ giúp bạn trở thành một nhà đầu tư thông minh, tối ưu hóa mọi nguồn lực tài chính của mình.