Bitcoin là gì? Toàn tập về “Vàng kỹ thuật số” cho người mới bắt đầu

Kể từ khi xuất hiện vào năm 2009, Bitcoin (BTC) đã đi một chặng đường dài từ một thử nghiệm phần mềm bí ẩn trở thành một loại tài sản tài chính có vốn hóa hàng nghìn tỷ đô la.

Trong bối cảnh năm 2025, khi các quỹ Bitcoin ETF đã trở nên phổ biến, việc hiểu rõ bản chất của Bitcoin không còn là sở thích của dân công nghệ mà là kiến thức cần thiết của mọi nhà đầu tư. Đọc ngay bài viết chi tiết này của Nivex để hiểu rõ hơn về thuật ngữ crypto này nhé!

Bitcoin là gì?

Bitcoin là đồng tiền kỹ thuật số phi tập trung đầu tiên trên thế giới. Nó không tồn tại dưới dạng vật chất như tiền giấy hay tiền xu mà tồn tại hoàn toàn trên môi trường internet.

Điểm khác biệt lớn nhất của Bitcoin so với tiền truyền thống (VND, USD) là tính phi tập trung. Không có một ngân hàng trung ương hay chính phủ nào quản lý Bitcoin. Thay vào đó, nó vận hành dựa trên một mạng lưới máy tính toàn cầu giúp xác thực giao dịch một cách minh bạch và không thể bị làm giả.

Ai là người tạo ra Bitcoin? Sự bí ẩn của Satoshi Nakamoto

Bitcoin được giới thiệu vào tháng 10/2008 thông qua một bản cáo bạch (Whitepaper) có tiêu đề “Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System”. Tác giả là Satoshi Nakamoto – một cá nhân hoặc nhóm người ẩn danh cho đến tận ngày nay.

Satoshi tạo ra Bitcoin với mục tiêu xây dựng một hệ thống thanh toán công bằng, không phụ thuộc vào các tổ chức tài chính trung gian, đặc biệt là sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008. Sau khi khai thác khối đầu tiên (Genesis Block) vào năm 2009, Satoshi đã biến mất hoàn toàn khỏi cộng đồng vào năm 2010.

Bitcoin hoạt động như thế nào?

Bitcoin vận hành dựa trên công nghệ Blockchain (Chuỗi khối). Hãy tưởng tượng Blockchain là một cuốn sổ cái công khai mà ai cũng có thể xem nhưng không ai có thể sửa xóa.

• Xác thực giao dịch: Khi bạn gửi Bitcoin cho ai đó, giao dịch sẽ được gửi vào mạng lưới.
• Đào Bitcoin (Mining): Các “thợ đào” sử dụng hệ thống máy tính cực mạnh để giải các thuật toán phức tạp nhằm xác thực giao dịch. Người đầu tiên giải được sẽ được nhận phần thưởng là Bitcoin mới.
• Ghi chép: Sau khi xác thực, giao dịch được đóng gói vào một “khối” và nối vào “chuỗi” vĩnh viễn.

Tại sao Bitcoin có giá trị? “Vàng kỹ thuật số”

Bitcoin thường được gọi là “vàng kỹ thuật số” nhờ các đặc tính quý hiếm:

• Nguồn cung giới hạn: Chỉ có tối đa 21 triệu đồng trên thế giới. Điều này trái ngược hoàn toàn với tiền pháp định vốn có thể bị in thêm gây lạm phát.
• Tính chia nhỏ: 1 BTC có thể chia nhỏ đến 8 chữ số thập phân. Đơn vị nhỏ nhất gọi là Satoshi (1 Satoshi ≈ 0.00000001 BTC).
• Không thể bị ngăn chặn: Bạn có thể gửi Bitcoin cho bất kỳ ai trên thế giới vào bất kỳ lúc nào mà không cần sự cho phép của ngân hàng.

Bitcoin Halving – Sự kiện định hình chu kỳ giá

Cứ mỗi 4 năm (hoặc sau mỗi 210,000 khối), phần thưởng dành cho thợ đào sẽ bị cắt giảm một nửa. Đây gọi là Bitcoin Halving.

• Mục đích: Giảm tốc độ tạo ra Bitcoin mới để duy trì tính khan hiếm.
• Tác động: Lịch sử cho thấy các đợt Halving (2012, 2016, 2020, 2024) thường là “ngòi nổ” cho các đợt tăng giá mạnh mẽ vì nguồn cung giảm trong khi nhu cầu tăng.

Cách sở hữu và lưu trữ Bitcoin an toàn

Hiện nay, việc tiếp cận Bitcoin đã dễ dàng hơn rất nhiều:

• Các sàn lớn như Binance, Coinbase cho phép trader mua trực tiếp BTC bằng VND qua chuyển khoản ngân hàng.
• Dành cho nhà đầu tư chứng khoán, bạn có thể mua cổ phiếu quỹ ETF (như IBIT của BlackRock) mà không cần trực tiếp nắm giữ ví điện tử.

Cách lưu giữ Bitcoin an toàn

Để lưu trữ bitcoin, các nhà đầu tư có thể lựa chọn giữa hot wallet và cold wallet, tùy vào số tài sản và nhu cầu sử dụng thực tế của mình.

Ví nóng – Tiện lợi cho giao dịch hằng ngày

Ví nóng là loại ví luôn kết nối với internet (như ví trên sàn Binance, ví MetaMask, Trust Wallet). Hot wallet phù hợp với những người giữ lượng tài sản nhỏ hoặc các nhà giao dịch thường xuyên mua bán, lướt sóng.

Với ưu điểm goàn toàn miễn phí, thao tác cực nhanh và dễ dàng truy cập mọi lúc mọi nơi, ví nóng là lựa chọn của nhiều trader mới bước chân vào thị trường tài chính crypto. Tuy nhiên, bên cạnh ưu điểm, ví nóng cũng có rủi ro. Vì luôn trực tuyến, ví nóng dễ trở thành mục tiêu của các cuộc tấn công mạng, phishing (lừa đảo) hoặc mã độc.

Ví lạnh – “Két sắt” an toàn cho tài sản lớn

Ví lạnh lưu trữ khóa cá nhân hoàn toàn ngoại tuyến (như ví phần cứng Ledger, Trezor hoặc ví giấy). Ví lạnh cực kỳ phù hợp với những nhà đầu tư dài hạn nắm giữ số lượng Bitcoin lớn (từ vài chục triệu đồng trở lên) và ít khi giao dịch.

Cold wallet có khả năng bảo mật tối đa trước các hacker từ xa vì không có kết nối internet. Dù máy tính của bạn bị nhiễm virus, tài sản trong ví lạnh vẫn an toàn. Cũng vì vậy nên chi phí mua thiết bị khá lớn (khoảng 2 – 5 triệu VNĐ) và thao tác gửi tiền phức tạp hơn do cần kết nối vật lý để ký xác nhận giao dịch.

Chiến lược “Giỏ nhiều ngăn”

Các chuyên gia thường khuyến nghị mô hình lưu trữ kết hợp:

• Ngăn ví nóng: Chỉ để khoảng 5-10% tổng tài sản để tiện chi tiêu hoặc giao dịch nhanh.
• Ngăn ví lạnh: Lưu trữ 90% tài sản còn lại để đảm bảo an toàn tuyệt đối trong nhiều năm.

Lợi ích và Rủi ro khi đầu tư Bitcoin

Lợi ích

• Tiềm năng sinh lời cực cao so với các kênh truyền thống.
• Là tài sản trú ẩn an toàn trước sự mất giá của tiền tệ.

Rủi ro

• Biến động mạnh: Giá có thể giảm 20-30% chỉ trong vài ngày.
• Pháp lý: Một số quốc gia vẫn chưa có khung pháp lý rõ ràng.
• Mất khóa cá nhân: Nếu bạn mất mật khẩu ví lạnh, số tài sản đó sẽ biến mất vĩnh viễn.

Kết luận

Bitcoin đã không còn là một khái niệm xa vời. Trong năm 2025, nó đã khẳng định vị thế là một loại tài sản lưu trữ giá trị quan trọng. Tuy nhiên, đầu tư vào thị trường này còn đòi hỏi sự kiên nhẫn và kiến thức vững chắc.

Hãy nhớ quy tắc vàng: Chỉ đầu tư số tiền mà bạn có thể chấp nhận rủi ro bị mất.