Kiến thức Crypto cho người mới bắt đầu hành trình từ con số 0

Trong những năm gần đây, crypto không còn là khái niệm xa lạ mà đã trở thành một phần của thị trường tài chính toàn cầu. Tuy nhiên, với người mới bắt đầu, crypto thường bị bao phủ bởi những thuật ngữ khó hiểu và rất nhiều thông tin trái chiều. Việc bước vào thị trường mà không có nền tảng kiến thức giống như tham gia một cuộc chơi lớn mà không hiểu luật.

Bài viết này của Nivex Việt Nam cung cấp đến bạn với mục tiêu giúp người mới hiểu đúng bản chất của kiến thức crypto, cách thị trường vận hành và làm thế nào để tiếp cận crypto một cách an toàn, bền vững, tránh những sai lầm phổ biến.

Tổng quan kiến thức Crypto

Crypto, hay tiền mã hóa, là một dạng tài sản kỹ thuật số được xây dựng dựa trên công nghệ blockchain. Khác với tiền pháp định do ngân hàng trung ương phát hành và kiểm soát, crypto hoạt động trong một hệ thống phi tập trung, nơi mọi giao dịch được xác thực bởi mạng lưới máy tính phân tán trên toàn cầu.

Lý do crypto ra đời bắt nguồn từ mong muốn tạo ra một hệ thống tài chính minh bạch hơn, không phụ thuộc vào trung gian. Trong bối cảnh khủng hoảng tài chính và sự mất niềm tin vào hệ thống ngân hàng truyền thống, crypto mang đến một lựa chọn mới, nơi quyền kiểm soát tài sản thuộc về chính người dùng.

Blockchain – Nền tảng cốt lõi của crypto

Blockchain là công nghệ đứng phía sau toàn bộ hệ sinh thái crypto. Có thể hình dung blockchain như một “cuốn sổ cái” kỹ thuật số, nơi mọi giao dịch đều được ghi lại, liên kết với nhau và không thể chỉnh sửa sau khi đã xác nhận. Chính đặc tính này giúp blockchain trở nên minh bạch và đáng tin cậy.

Nhờ blockchain, crypto có thể hoạt động mà không cần ngân hàng hay tổ chức trung gian. Ngoài tiền mã hóa, blockchain còn là nền tảng cho nhiều ứng dụng khác như tài chính phi tập trung (DeFi), NFT, Web3 và các mô hình tổ chức tự trị phi tập trung (DAO).

Các loại tài sản trong thị trường crypto

Khi tìm hiểu crypto, các nhà đầu tư mới thường nghĩ rằng thị trường này chỉ xoay quanh Bitcoin. Thực tế, crypto là một hệ sinh thái đa dạng với nhiều loại tài sản khác nhau, mỗi loại mang vai trò riêng. Bitcoin được xem là đồng tiền mã hóa đầu tiên và phổ biến nhất, thường được ví như “vàng kỹ thuật số”. Bên cạnh đó là altcoin, bao gồm tất cả các đồng coin khác ngoài Bitcoin, trong đó Ethereum đóng vai trò quan trọng nhờ khả năng hỗ trợ smart contract. Ngoài coin, thị trường còn có token, stablecoin và NFT, mỗi loại phục vụ những mục đích khác nhau trong hệ sinh thái.

Sự khác biệt giữa coin và token

Một trong những nhầm lẫn phổ biến của người mới là không phân biệt được coin và token. Coin là tài sản gốc của một blockchain riêng, dùng để duy trì hoạt động mạng lưới và trả phí giao dịch. Trong khi đó, token được phát hành trên một blockchain đã tồn tại thông qua smart contract.

Token thường được dùng để đại diện cho quyền lợi, tiện ích hoặc phần thưởng trong một dự án. Chính vì vậy, token có tính linh hoạt cao và xuất hiện trong hầu hết các ứng dụng DeFi, NFT và Web3 hiện nay.

Ví crypto và quyền sở hữu tài sản

Ví crypto là công cụ giúp người dùng lưu trữ và quản lý tài sản kỹ thuật số. Tuy nhiên, ví không thực sự “giữ” coin hay token. Mà thứ thực sự nằm trong ví crypto là private key, thứ chứng minh quyền sở hữu tài sản trên blockchain. Có hai loại ví phổ biến là ví nóng và ví lạnh. Ví nóng kết nối Internet, tiện lợi cho giao dịch hằng ngày nhưng tiềm ẩn rủi ro bảo mật cao hơn. Còn ví lạnh lưu trữ offline, phù hợp với người nắm giữ tài sản dài hạn và ưu tiên an toàn.

Seed phrase – Yếu tố sống còn với người mới

Seed phrase là cụm từ khôi phục ví, thường gồm 12 đến 24 từ ngẫu nhiên. Trong crypto, seed phrase chính là “chìa khóa gốc” của ví. Ai nắm seed phrase thì người đó có toàn quyền kiểm soát tài sản. Điều quan trọng mà người mới cần hiểu là crypto không có cơ chế khôi phục như ngân hàng. Nếu mất seed phrase, tài sản coi như mất vĩnh viễn. Vì vậy, bảo mật seed phrase là nguyên tắc sống còn mà bất kỳ người nào tham gia thị trường crypto cũng phải nắm rõ.

Sàn giao dịch crypto và cách tiếp cận cho người mới

Để mua bán crypto, người dùng thường thông qua sàn giao dịch và sàn tập trung là lựa chọn phổ biến cho người mới vì giao diện dễ sử dụng và có hỗ trợ khách hàng. Trong khi đó, sàn phi tập trung cho phép giao dịch trực tiếp từ ví cá nhân mà không cần trung gian. Trader mới nên bắt đầu với sàn tập trung để làm quen với thị trường, sau đó từng bước tìm hiểu sàn phi tập trung khi đã hiểu rõ hơn về ví và bảo mật.

Các cách tham gia và kiếm lợi nhuận từ thị trường crypto

Crypto không chỉ đơn thuần là mua rồi bán coin. Người dùng có thể tham gia thị trường theo nhiều cách khác nhau, từ nắm giữ dài hạn, giao dịch ngắn hạn cho đến staking hay lending. Với người mới, việc bắt đầu bằng cách nắm giữ những tài sản lớn, có nền tảng tốt, kết hợp staking để tạo thu nhập thụ động thường an toàn hơn so với giao dịch ngắn hạn đầy biến động.

Thị trường crypto vận hành ra sao?

Thị trường crypto hoạt động dựa trên cung và cầu, nhưng chịu ảnh hưởng rất lớn từ tâm lý nhà đầu tư. Một tin tức tích cực hoặc tiêu cực có thể khiến giá biến động mạnh chỉ trong thời gian ngắn. Ngoài ra, thị trường crypto vận hành liên tục 24/7, không bao giờ đóng cửa. Điều này mang lại sự linh hoạt nhưng cũng khiến người mới dễ bị cuốn vào việc theo dõi giá liên tục, dẫn đến quyết định cảm tính.

Crypto vận hành theo chu kỳ tăng và giảm. Trong giai đoạn tăng trưởng, tâm lý lạc quan và FOMO lan rộng đến các nhà đầu tư đang sở hữu tài sản crypto. Ngược lại, khi thị trường giảm sâu, nỗi sợ hãi sẽ chi phối quyết định của nhiều người. Người mới tham gia thị trường crypto thường thua lỗ vì mua vội khi thị trường quá nóng và bán tháo khi giá giảm. Chỉ cần hiểu được chu kỳ thị trường, nhà đầu tư sẽ giữ được sự bình tĩnh và xây dựng chiến lược dài hạn phù hợp với số tài sản bản thân đang nắm giữ.

Quản lý rủi ro – Nền tảng để tồn tại trong thị trường crypto

Nếu bạn tham gia vào thị trường crypto nhưng không có chiến lược quản lý rủi ro, việc này giống như đang đánh cược số tài sản mình đang có. Người dùng mới cần hiểu rằng lợi nhuận cao luôn đi kèm rủi ro lớn. Việc quản lý rủi ro không chỉ là phân bổ vốn hợp lý mà còn là kiểm soát cảm xúc, không để FOMO hay sự hoảng loạn của bản thân quyết định đầu tư.

Pháp lý của Crypto

Tình trạng pháp lý của crypto khác nhau tùy quốc gia. Tại Việt Nam, crypto chưa được công nhận là phương tiện thanh toán, nhưng việc nắm giữ và giao dịch vẫn tồn tại trong vùng xám pháp lý. Nếu bạn đang có mong muốn đầu tư, bạn cần theo dõi thông tin chính thống, tránh các mô hình cam kết lợi nhuận phi thực tế và bạn cũng cần phải hiểu rằng crypto không được bảo vệ như các sản phẩm tài chính truyền thống.

Lời khuyên dành cho người mới bắt đầu crypto

Crypto không phải con đường làm giàu nhanh.

Người mới nên tiếp cận thị trường với tư duy muốn học hỏi thêm về kiến thức, không ưu tiên kiếm lời và hãy bắt đầu từ số vốn nhỏ. Khi có nền tảng kiến thức vững chắc, crypto có thể trở thành một công cụ giúp bạn hiểu sâu hơn về tài chính, công nghệ và xu hướng tương lai.

Kết luận

Crypto là một thị trường mới, nhiều cơ hội nhưng cũng đầy rủi ro. Với người mới, việc hiểu đúng bản chất, trang bị kiến thức và xây dựng kỷ luật đầu tư là yếu tố quan trọng nhất. Nếu bạn chọn tiếp cận crypto một cách nghiêm túc và dài hạn, bạn đang đầu tư vào tài sản số và đầu tư vào tư duy tài chính của chính mình.

Tham gia ngay vào cộng đồng crypto Nivex Việt Nam để cùng những nhà đầu tư có kinh nghiệm giải đáp mọi thắc mắc và được hướng dẫn đầu tư từ A-Z hoàn toàn miễn phí!