Validator là gì? Vai trò của người xác thực trên Blockchain

Validator là thành phần cốt lõi giúp blockchain vận hành an toàn và duy trì bảo mật. Người dùng sẽ nhận được một phần thưởng nhất định khi stake thành công một lượng token. Vậy thực chất validator là gì? Hãy cùng Nivex tìm hiểu tất tần tật về validator trong bài viết này để từ đó người dùng Web3 có cái nhìn toàn diện trước khi tham gia staking hoặc vận hành node xác thực nhé!

Validator là gì?

Validator (trình xác thực) là một máy chủ trực tuyến chạy node xác thực trong blockchain sử dụng Proof of Stake (PoS) để kiểm tra và xác nhận giao dịch, qua đó góp phần tạo khối mới và duy trì tính toàn vẹn và bảo mật của mạng lưới.

Validator thực hiện vai trò bằng cách stake (khóa) một lượng token nhất định, chạy phần mềm node liên tục và tuân thủ các quy tắc đồng thuận của blockchain. Blockchain lựa chọn trình xác thực dựa trên lượng token stake, thời gian stake và yếu tố ngẫu nhiên, thay vì dựa vào sức mạnh tính toán như cơ chế Proof of Work (PoW).

Validator khác với người dùng thông thường ở chỗ validator trực tiếp tham gia vào quá trình đồng thuận, trong khi người dùng chỉ gửi giao dịch và sử dụng ứng dụng Web3.

Nói một cách dễ hiểu, validator là một nút xác thực trong hệ thống blockchain, được mạng lưới lựa chọn để kiểm tra, đánh giá và xác nhận các giao dịch trước khi những dữ liệu này được đóng gói và ghi nhận vào khối trên chuỗi.

Vai trò của Validator node trong nền tảng blockchain

Validator node đóng vai trò đảm bảo blockchain hoạt động chính xác, minh bạch và chống gian lận, thông qua việc xác thực dữ liệu và tham gia đồng thuận phân tán.

Các vai trò chính của validator node có thể kể đến như:

• Validator xác thực giao dịch bằng cách kiểm tra chữ ký số, số dư và quy tắc mạng.
• Validator đề xuất và tạo block mới để ghi dữ liệu vào blockchain.
• Validator tham gia cơ chế đồng thuận nhằm đảm bảo khối hợp lệ được mạng chấp nhận.
• Validator bảo vệ tính phi tập trung bằng cách phân tán quyền lực xác thực.

Validator giúp blockchain không cần trung gian, vì mọi quyết định đều được xác nhận bởi nhiều node độc lập. Vì thế, vai trò của Validator trong blockchain bao gồm:

Validator hoạt động theo cơ chế nào?

Validator hoạt động dựa trên cơ chế Proof of Stake (PoS) và các biến thể của PoS, trong đó quyền xác thực được phân bổ dựa trên lượng token stake. Quy trình hoạt động của validator diễn ra theo ba bước chính, nhằm đảm bảo giao dịch được xử lý chính xác và mạng blockchain vận hành ổn định.

• Thứ nhất, validator thực hiện staking token bằng cách khóa một lượng tài sản số theo yêu cầu của mạng lưới để đủ điều kiện tham gia xác thực. Việc stake token thể hiện cam kết và trách nhiệm của validator đối với hệ thống.
• Thứ hai, validator tham gia vào cơ chế đồng thuận của blockchain bằng cách xác minh tính hợp lệ của các giao dịch, đề xuất block mới và đồng bộ dữ liệu với các node khác trong mạng. Giai đoạn này giúp đảm bảo mọi thông tin được ghi nhận trên blockchain là chính xác và nhất quán.
• Cuối cùng, validator nhận phần thưởng từ mạng lưới dưới dạng token hoặc phí giao dịch, tương ứng với đóng góp của họ trong quá trình xác thực và duy trì hoạt động của blockchain.

Validator phải duy trì uptime cao, vì việc offline hoặc hành xử sai quy tắc có thể dẫn đến slashing là hình phạt cắt token stake.

Validator khác gì so với Miner?

Tên gọi của node trong blockchain thay đổi theo từng cơ chế đồng thuận. Cụ thể, trên các mạng sử dụng Proof of Stake, node tham gia xác thực được gọi là validator, trong khi ở các blockchain vận hành theo Proof of Work, vai trò này do miner (thợ đào) đảm nhiệm. Validator và Miner đều duy trì blockchain nhưng sử dụng hai cơ chế hoàn toàn khác nhau, đại diện cho Proof of Stake và Proof of Work như sau:

Trình xác thực giúp blockchain tiết kiệm năng lượng và mở rộng quy mô, trong khi miner đảm bảo bảo mật bằng sức mạnh tính toán.

Làm thế nào để trở thành Validator?

Việc trở thành validator yêu cầu kiến thức kỹ thuật, vốn staking và khả năng vận hành node ổn định, đặc biệt với các blockchain lớn. Về cơ bản, điều kiện cơ bản để làm validator như sau:

• Sở hữu token gốc của blockchain
• Đạt mức stake tối thiểu (ví dụ Ethereum yêu cầu 32 ETH)
• Có hạ tầng server ổn định
• Hiểu rõ quy tắc slashing và vận hành node

Ngoài ra, người dùng cần lưu ý một số yêu cầu để trở thành validator trên các blockchain nổi tiếng sau:

Ngoài ra, để trở thành validator, bạn có thể tham khảo các hình thức tham gia phổ biến sau:

• Tự chạy validator node: toàn quyền kiểm soát, lợi nhuận cao hơn
• Tham gia staking pool: giảm yêu cầu vốn
• Làm delegator: ủy quyền token cho validator khác

Lợi ích khi trở thành Validator

Việc trở thành validator mang lại nhiều lợi ích cả về tài chính lẫn vai trò trong hệ sinh thái blockchain. Trước hết, trình xác thực nhận được phần thưởng là phí giao dịch trên blockchain như một hình thức bù đắp cho việc cung cấp tài nguyên, duy trì node hoạt động ổn định và tham gia xác thực dữ liệu trên mạng lưới. Nguồn thu này thường mang tính dài hạn và tương đối ổn định, đặc biệt đối với các blockchain có lượng giao dịch lớn.

Bên cạnh lợi ích kinh tế, validator còn đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao tính bảo mật và phi tập trung của blockchain. Thông qua việc xác thực giao dịch và đề xuất block mới, validator góp phần ngăn chặn các hành vi gian lận, đảm bảo dữ liệu trên chuỗi được ghi nhận minh bạch và không thể thay đổi. Càng có nhiều trình xác thực độc lập, mạng lưới càng giảm nguy cơ bị thao túng bởi một nhóm nhỏ.

Ngoài ra, validator thường có quyền tham gia vào các quyết định quản trị on-chain, bao gồm biểu quyết nâng cấp giao thức, điều chỉnh thông số mạng hoặc thông qua các đề xuất quan trọng. Điều này giúp trình xác thực không chỉ là người vận hành kỹ thuật, mà còn là một phần trong quá trình định hình sự phát triển lâu dài của blockchain.

Cuối cùng, việc vận hành validator giúp xây dựng uy tín và vị thế trong cộng đồng Web3, đặc biệt với các cá nhân hoặc tổ chức cung cấp dịch vụ staking. Uy tín cao, thời gian hoạt động ổn định và tỷ lệ slashing thấp có thể thu hút thêm người dùng ủy quyền token, từ đó mở rộng quy mô hoạt động và gia tăng nguồn thu bền vững.

Rủi ro của validator là gì?

Validator đối mặt với rủi ro tài chính và kỹ thuật nếu vận hành không đúng quy tắc, đặc biệt trong các mạng PoS. Các rủi ro phổ biến có thể kể đến như:

• Slashing: Validator có thể bị cắt giảm một phần hoặc toàn bộ token đã stake nếu vi phạm quy tắc mạng, chẳng hạn như xác thực sai dữ liệu hoặc để node ngừng hoạt động trong thời gian dài.
• Chi phí vận hành: Việc duy trì validator yêu cầu đầu tư vào hạ tầng kỹ thuật như máy chủ, đường truyền ổn định, hệ thống bảo mật và công tác bảo trì định kỳ.
• Rủi ro kỹ thuật: Validator có thể gặp sự cố do lỗi phần mềm, cấu hình sai hoặc trở thành mục tiêu của các cuộc tấn công mạng, ảnh hưởng đến hiệu suất và tài sản stake.
• Thanh khoản thấp: Token dùng để stake thường bị khóa trong một khoảng thời gian nhất định, khiến validator không thể rút hoặc giao dịch ngay khi thị trường biến động.

Kết luận

Qua bài viết trên, Nivex tin rằng các nhà đầu tư và người dùng Web3 đã hiểu rõ validator là gì và cách chúng hoạt động ra sao, từ đó có thể đưa ra quyết định đúng đắn giữa việc tự chạy node, tham gia staking pool hay ủy quyền token. Trong dài hạn, trình xác thực không chỉ là nguồn thu, mà còn là mảnh ghép hạ tầng quan trọng của nền kinh tế blockchain phi tập trung